Mæðravernd

Mæðravernd stendur öllum verðandi mæðrum/foreldrum til boða og er þeim að kostnaðarlausu. Hver heilsugæslustöð sinnir þeim sem búsettir eru á þjónustusvæði stöðvarinnar eða hafa heimilislækni á stöðinni.

Mæðravernd er í höndum ljósmæðra og heimilislækna á heilsugæslustöðvum og samráð er haft við fæðingarlækna ef þörf er á. Markmið með mæðravernd heilsugæslunnar er að:

að stuðla að heilbrigði móður og barns.
að veita faglega umönnun, stuðning og ráðgjöf.
að greina áhættuþætti og bregðast við þeim.
að veita fræðslu um meðgöngu og fæðingu.

Stuðst er við klíniskar leiðbeiningar um Meðgönguvernd heilbrigðra kvenna í eðlilegri meðgöngu.

Hægt er að fá símaráðgjöf hjá ljósmóður á hverri stöð en einnig má finna fjölbreytt fræðsluefni um meðgöngu og fæðingu á fræðslusíðunni.

Fjölmörg námskeið eru í boði í Mæðravernd Þróunarstofu heilsugæslunnar.

Nánari upplýsingar um fyrirkomulag mæðraverndar færðu á þinni heilsugæslustöð.

Mæðravernd á Þróunarstofu heilsugæslunnar er bakland fyrir heilsugæslustöðvar varðandi sérfræðiþjónustu um mæðravernd og þar er einnig hægt að fá ráðgjöf hjá ljósmæðrum og læknum í síma: 585-1400.

Velkomin í meðgönguvernd
Skoðanir
Meðganga, fæðing og sængurlega

Í þessum bæklingi er m.a. að finna yfirlit yfir fjölda heimsókna í meðgönguvernd og á hvaða tíma meðgöngunnar þær eru.

Þá eru einnig upplýsingar um þær skimanir sem eru í boði og á hvaða tíma er mælt með að þær séu gerðar.

Bæklingurinn er til á íslensku og ensku.

Velkomin í meðgönguvernd
Welcome to antenatal care

Fyrsta koma í meðgönguverndina er við 8-12 vikur.

Í viðtalinu eru almennar upplýsingar um heilsufar skráðar ásamt fyrri meðgöngu-og fæðingarsögu ef við á. Upplýsingarnar eru færðar í mæðraskrá sem fylgir konunni alla meðgönguna og í fæðinguna.

Boðið er upp á fjölda skimana í meðgönguverndinni. Tilgangur þessara skimana er að athuga hvort eitthvað komi í ljós sem gæti haft áhrif á heilsufar móður og barns á meðgöngunni. Skimað er meðal annars fyrir blóðleysi, lifrarbólgu B, HIV, rauðum hundum og sárasótt. Einnig er skimað fyrir rauðkornamótefnum. Boðið er upp á ómskoðanir og aðrar fósturrannsóknir í samstarfi við Fósturgreiningardeild Landsspítalans.

Búast má við að fyrsta viðtal geti tekið allt að eina klukkustund. Aðrar komur geta tekið 20-30 mínútur.

Í hverri komu er rætt um almenna líðan og heilsufar. Blóðþrýstingur er mældur og athugað er hvort prótein er í þvagi. Frá 12. viku er hægt að hlusta eftir hjartslætti fóstursins og frá 20.viku er stærð legsins mæld, frá lífbeini að legbotni. Við 36. viku er lega barnsins metin.
Þarfir verðandi móður/ foreldra eru metnar í hverri skoðun og veitt er fræðsla og ráðgjöf eins og við á hverju sinni.

Í meðgönguverndinni gefst tækifæri til umræðna og spurninga (t.d. um líðan, mataræði, hreyfingu, skimanir á meðgöngu, fósturrannsóknir, þjónustu sem er í boði á meðgöngu, val á fæðingarstað, fæðinguna, bjargráð í fæðingu, fæðingarorlof, brjóstagjöf, sængurlegu og fleira).

Fjöldi skoðana á meðgöngu getur verið mismunandi, frumbyrjur koma oftar í skoðun en fjölbyrjur. Nánari upplýsingar um meðgönguvernd heilbrigðra kvenna í eðlilegri meðgöngu má finna í klínískum leiðbeiningum um meðgönguverndina.

Eldri systkini eru velkomin með í meðgönguverndina.

Bæklingar:

Velkomin í meðgönguvernd Meðal annars að finna ráðleggingar um fjölda skoðana í meðgönguvernd og þær skimanir sem eru í boði.

Hvað er gert í skoðunum í meðgönguverndinni?

Yfirfarið: Í maí 2010.
Höfundar: Karítas Ívarsdóttir og Ragnheiður Bachmann, ljósmæður Miðstöð mæðraverndar.

Meðgönguverndin

Meðgönguvernd er í boði á öllum heilsugæslustöðvunum og er þjónustan ókeypis. Meðgönguvernd er í höndum ljósmæðra í samvinnu við heilsugæslulækna. Samvinna er á milli þeirra og fæðingarlækna í mæðravernd Þróunarstofu Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins.

Boðið er upp á fjölda skimana í meðgönguverndinni. Tilgangur þessara skimana er að athuga hvort eitthvað komi í ljós sem gæti haft áhrif á heilsufar móður og barns á meðgöngunni. Boðið er upp á skimanir fyrir blóðleysi, lifrarbólgu B, HIV, rauðum hundum og sárasótt. Einnig skimun fyrir rauðkornamótefnum. Boðið er upp á fósturskimanir í samstarfi við Fósturgreiningardeild Landsspítalans.

Tilgangur fósturskimana er að meta líkur á litningafráviki hjá fóstri, meta meðgöngulengd og athuga fjölda fóstra. Einnig er líkamsgerð fósturs skoðuð eins vel og unnt er með tilliti til sköpulagsgalla og staðsetning fylgju er skoðuð. Fósturskimanir eru í boði við 11-14 vikur og 19-20 vikur og eru gerðar á Fósturgreiningadeild Landspítalans. Greiða þarf fyrir 11-14 vikna fósturskimunina.

Námskeið um undirbúning fæðingar eru í boði á heilsugæslustöðvunum. Á Þróunarstofu Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, mæðravernd, eru slík námskeið í boði á ensku og pólsku ásamt námskeiði fyrir verðandi tvíburaforeldra. Fræðsla um brjóstagjöf, fræðsla sjúkraþjálfara og fræðsla fyrir verðandi feður er einnig í boði á Þróunarstofu. Þróunarstofa Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins er í Þönglabakka 1. Sími: 585 1400.

Fæðingin

Á höfuðborgarsvæðinu eru tvær fæðingardeildir, Hreiðrið og Fæðingardeild 23-A, báðar á Kvennadeild Landspítalans.
Fæðingardeildin þjónar öllum fæðandi konum frá 22 vikna meðgöngu.

Hreiðrið er bæði fæðingar- og sængurlegudeild. Þar geta allar heilbrigðar konur sem ganga með eitt barn, fætt eftir 37–42ja vikna eðlilega meðgöngu. Ekki er gert ráð fyrir að kona noti mænurótardeyfingu í fæðingu í Hreiðrinu.

Á vef Landspítalans eru myndbönd sem kynna fæðingarþjónustuna og sýna fæðingardeildirnar. Hér má sjá myndböndin.

Konur sem íhuga að fæða heima geta fengið frekari upplýsingar hjá sinni ljósmóður í meðgönguverndinni eða hjá Ljósmæðrafélaginu í síma 564 6099. Á heimsíðu Ljósmæðrafélagsins er listi með nöfnum og símanúmerum þeirra ljósmæðra sem sinna fæðingum í heimahúsi. Ljósmæður í meðgönguvernd geta gefið upplýsingar um aðra kosti.

Sængurlegan

Að lokinni eðlilegri fæðingu býðst foreldrum að dvelja með nýja barninu sínu í Hreiðrinu í allt að sólarhring.
Eftir heimkomu gefst fjölskyldunni kostur á að fá þjónustu sjálfstætt starfandi ljósmóður fyrstu vikuna heima.
Sængurkvennadeild Landspítalans er fyrir þær konur og börn sem þurfa sérhæfða þjónustu í sængurlegunni.

Ungbarnaverndin

Þegar heimaþjónustu ljósmæðra lýkur eða þegar heim er komið eftir lengri sængurlegu tekur þjónusta hjúkrunarfræðings/ljósmóður í ungbarnavernd við.
Gott er að láta ungbarnaverndina á heilsugæslustöðinni þinni vita þegar fjölskyldan er komin heim.