Lyfjaávísanir 2010

Hér fara á eftir upplýsingar um þau lyf sem læknar þeirra 15 heilsugæslustöðva sem tilheyra Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins og læknar Heilsugæslunnar í Salahverfi ávísuðu árið 2010. Verðmætið er reiknað út frá síðasta einingarverði eins og það var skráð í Sögu í desember 2010. Þá kemur fram fjöldi eininga og fjöldi skilgreindra dagskammta (DDD) í ATC-kerfinu samkvæmt WHO.

Hafa ber í huga að sérlyf sem læknir ávísar í Sögu-kerfinu gæti apótekið hafa afgreitt sem samheitalyf auk þess sem sjúklingar gætu hafa sleppt að leysa út sum lyf sem ávísað var. Því má allt eins búast við að samsvarandi tölur úr gagnagrunni landlæknis yrðu ívið lægri.

Í Sögu er ekkert verð að finna fyrir lausasölulyf. Smásöluverð var reiknað samkvæmt reiknireglum Lyfjaverðskrár út frá heildsöluverði. Verð úr apóteki gæti hafa verið annað.

Skilgreindur dagskammtur (DDD) er tölfræðileg meðaltalseining sem er ekki alltaf sá dagskammtur sem læknir ávísar sjúklingi í tilteknu tilfelli. DDD er því stundum breytt þegar notkunarmynstrið hefur breyst. Gerist það tekur breytingin gildi um áramót. DDD hefur ekki verið ákvarðað fyrir öll lyf.

Að teknu tilliti til annmarka er auðvelt að átta sig á lyfjaávísanamynstrinu, hvaða lyf eru mest notuð, hvaða lyf eða lyfjaflokkar valda mestum útgjöldum, hvar breytingar á lyfjaávísunum gætu lækkað kostnað samfélagsins, og með samanburði við fyrri ár hvar kostnaður hefur breyst.

Breytingar á reglugerð um kostnaðarhlutdeild sjúkratryggðra sem fyrst komu fram á fyrri hluta árs 2009 höfðu strax talsverð áhrif. Þær fyrstu sem tóku til prótónpumpuhemla (A02BC) og statína (C10A) giltu frá 1. mars 2009. Þá kom að lyfjum sem verka á renín-angíotensín-kerfið (C09) frá 1. október 2009, síðan  að lyfjum með áhrif á beinbyggingu og beinmyndun (M05B) frá 1. nóvember, og síðast voru það astmalyfin (R03A og R03B) frá 1. janúar 2010. Í þeim töflum sem hér fara á eftir hafa tölur fyrir heilsugæsluna í Salahverfi verið dregnar frá þannig að bornar eru saman heildartölur fyrir heilsugæslustöðvarnar 15 sem eru innan Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins fyrir árin 2009 og 2010.

Kostnaður vegna prótónpumpluhemla (A02BC) lækkaði um 74 miljónir króna milli ára auk þess sem færri dagskömmtum var ávísað sem nemur 10%. Að teknu tilliti til þess og gengisbreytinga þá er í raun um svolitla lækkun að ræða þótt hún sé miklum mun minni en milli áranna 2008 og 2009. Notkunin hafði færst frá esómeprazóli yfir til ómeprazóls árið 2009. Á árinu 2010 dregur enn úr notkun esómeprazóls en færist að nokkru yfir á rabeprazól. Samanlagt er notkun ómeprazóls og rabeprazóls mjög svipuð milli áranna 2009 og 2010, mælt í DDD.

Þegar litið er til statínanna (C10AA) sést að kostnaður vegna ávísana þeirra stóð nánast í stað í krónum talið, jafnframt því sem fjöldi skilgreindra dagskammta óx töluvert (51,6%).

Um lyf sem verka á renín-angíotensín-kerfið (C09) er það að segja að meira var ávísað af óblönduðum ACE-hemlum en áður, eða 54% meira mælt í fjölda skilgreindra dagskammta, en nokkru minna ávísað af óblönduðum angíotensín-II-hemlum (8,6% samdráttur í DDD). Þá hefur kostnaður vegna ávísunar angíotensín-II-hemla í blöndu með öðrum lyfjum lækkað um 91,6 miljón krónur frá fyrra ári. Þótt DDD vanti til samanburðar þá má samt sjá að ekki er minna notað af þessum lyfjum en áður, heldur hefur tilfærsla orðið til ódýrari lyfjanna, t.a.m.hefur ávísun á kandesartan með hýdróklórtíazíði (C09DA06) dregist talsvert saman frá fyrra ári og meira verið ávísað af ódýrari samheitalyfjunum í þeim lyfjaflokkum þar sem þau eru í boði (C09DA01 og C09DA03).

Meira var ávísað af lyfjum með áhrif á beinbyggingu og beinmyndun (M05B) mælt í fjölda skilgreindra dagskammta sem nemur 16,6%. Jafnframt breyttist hlutfallið milli alendrónsýru og hinna lyfjanna þannig að alendónsýra var 89% árið 2010 í stað tæplega 70% árið 2009. Kostnaður var samt um þriðjungi minni en áður þegar tillit hefur verið tekið til gengisbreytinga.

Þegar litið er til breytinga á ávísunum lyfja við teppusjúkdómum í öndunarvegi sést að kostnaður hefur dregist saman um rúmar 85 miljónir króna milli 2009 og 2010. Verulega hefur dregið úr notkun samsettu lyfjanna sem innihalda beta-agónista og sykurstera (R03AK06 og R03AK07) en notkunin vaxið af ósamsettu lyfjunum. Að teknu tilliti til gengisbreytinga lætur þá nærri að kostnaðurinn hafi dregist saman um nálægt 6%.

Yfirlit yfir ATC/DDD kerfið má finna á vef WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology.