Notist í samræmi við aldur og þroska barnsins

Byggja upp orðaforða

  • Nota almennt stuttar setningar við barnið og kveða skýrt að hverju orði.
  • Nefna heiti hluta og atburða sem koma fyrir í daglegum samskiptum við barnið.
  • Herma eftir barninu stök orð og setningar, með hvetjandi áherslu og leiðréttum framburði.
  • Hlusta á barnið og svara því þegar segir eitthvað, örva þannig málnotkun þess.
  • Gefa barninu tíma þegar það sýnir viðleitni til að tala. Veita því hrós og hvatningu.

Skoða myndir með barninu. Nota einfaldar myndabækur eða myndaspjöld með 1-4 myndum, t.d. úr Lottó-spilum. Í upphafi getur reynst vel að nota ljósmyndir af fólki, dýrum eða hlutum sem barnið þekkir. Þegar geta barnsins eykst má nota bækur með meiri fjölda mynda (t.d. Orðabelg).

  • Stoppa við hverja mynd, benda á og nefna. Reyna svo að láta barnið benda á mynd sem spurt er um (t.d. hvar er kisan?), vera þá fyrst bara með eina mynd á blaðsíðu en svo má láta barnið velja rétta mynd af 2 eða fleiri. Nota handstýringu ef barnið þarf hjálp við aðbenda með vísifingri.
  • Reyna að láta barnið sjálft nefna myndirnar eða hvað er að gerast, spyrja t.d.: hver er þetta, hvað heitir þetta, hvað segir/gerir þessi, hvað er þessi að gera?

Ýta undir hlustun

  • Lesa einfaldar bækur fyrir barnið.
  • Hlusta á barnaefni af hljóðsnældum eða diskum, t.d. leikrit og söng.
  • Hlusta/horfa á gott íslenskt barnaefni af myndbandsspólum, stoppa svo við og ræða hvað sáum við, hvað var að gerast.
  • Syngja fyrir barnið (barnagælur, vísur).
  • Hlusta á snældur þar sem mismunandi tegundir hljóða koma fyrir, spyrja barnið hvað var þetta, hver gerir svona hljóð?

Almennt

  • Fara í söng- og hreyfileiki með barninu.
  • Æfa orð, andlitsglennur, hljóðamyndun og ýmis orð í leik fyrir framan spegil.
  • Æfa andlitsvöðva með því að sjúga og blása í gegn um rör. T.d. er hægt að búa til leik eða keppni við að blása borðtenniskúlum í mark. Einnig að blása sápukúlur.
  • Nota sjónræna hjálp meðfram orðum, s.s. bendingar, hluti, myndir, eða önnur tákn sem barnið getur skilið. Þetta getur líka gagnast við að ná og viðhalda athygli barnsins.
  • Leiðrétta ekki á neikvæðum nótum. Hefja leiðréttingu orðs á já ... og endurtaka orðið svo rétt með áherslu. Ekki er gott að byrja leiðréttingu á að segja nei ...
  • Hafa í huga að gera ekki meiri kröfur til skilnings en barnið ræður við.
  • Örva úthald barnsins með því að gefa því verkefni sem hafa skýrt upphaf og skýran endi, leggja áherslu á að klára og umbuna síðan fyrir. Hafa fyrst stutt verkefni og pásur á milli, lengja smám saman vinnutímann eftir því sem geta barnsins og úthald eykst.
  • Ýta undir fjölbreytni í leik og verkefnavinnu, t.d. að byggja saman úr kubbum (t.d. trékubbum), teikna, lita, mála og fara í spil sem hæfa þroska barnsins.
  • Ýta almennt undir eftirhermu, að gera til skiptis (fyrst ég, svo þú og fyrst þú, svo ég), herma hljóð, hreyfingar, athafnir eftir hvort öðru.

Málörvun fyrir ung börn

Miðstöð heilsuverndar barna, Greiningarteymi. Gyða Haraldsdóttir sálfræðingur 2002, endurskoðað 2005.